فانوس

باغهای ایرانی

 

اندیشه ی ساختن باغها و باغستانها از زمانهای کهن بر پایه ی نیاز انسان به اصلاح و ایجاد تغییر در طبیعت بر مبنای نبوغ ذهنی او و در جهت بر طرف کردن نیازهایش و نیز ارضای میل به خالق بودن در وجود انسان شکل گرفته است. بدین گونه است که ساختار یک باغ در قالب یک اثر فرهنگی و اجتماعی و با پرداختن به جنبه های زیبایی شناختی، فلسفی، تاریخی، معماری و نیز علمی آن قابل بحث است. نمودگاه نخستین نمونه های طراحی شده و منظم ساختمان باغها در ایران دوران هخامنشیان است. باغهای سلطنتی پاسارگاد در شش قرن پیش از میلاد بر مبنای شبکه ی منظم مسیر آب روها و ساختار هندسی منظم چهار گوشها ساخته شده بودند. پس از آن در دوران ساسانیان است که باغسازی در ایران گسترش بیشتر میابد و تحت تاثیر اندیشه ی زرتشت و اهمیت به طبیعت و بویژه آب به عنوان عنصر حیات بخش، انتخاب بستر طبیعی جذاب نیز برای ساخت باغها مورد توجه قرار می گیرد. این باغها در دوران پس از اسلام الهام بخش ساخت باغها در قلمروهای اسلامی از جمله در سامره و اندلس قرار می گیرند. باغسازی در ایران در دوران صفویه است که به اوج شکوفایی می رسد. در این دوران باغها به عنوان ساختارهای هنری شکل دهنده در گستره ی شهرها ظهور پیدا می کنند. با انتخاب اصفهان به عنوان پایتخت در زمان صفویه ساختار کلی این باغ شهر با محوریت زنده رود شکل می گیرد. خیابان چهار باغ به شکل خطی عمود بر رودخانه و در مجاورت آن میدان نقش جهان ساخته می شوند.

باغهای ایرانی محصور هستند که این ویژگی، درونگرایی را در معماری این باغها نشان می دهد، ساختارهای هندسی متقارن حتا در کاشت درختان وجود دارد با پرسپکتیو یک نقطه ای، همراه شبکه های آبیاری و آب نماها و دارای ساختمانهای کانونی همانند کاخ، کوشک، کلاه فرنگی و امثال آن می باشند. عناصر شکل دهنده ی این باغها یعنی همان آب، گیاه و معماری در قالیهای ایرانی نیز مشهودند و در تصاویر ایده آلی که از باغها در نگارگری ایرانی ارائه شده است همین عناصر هستند که به زیبایی دلفریبی می کنند. 

             

 

دانشگاه بریستول انگلستان در زمینه ی تاریخ باغ و باغشناسی رشته ی کارشناسی ارشد ارائه می کند. در میان دروس اختیاری این رشته درس پارادایس و باغ اسلامی وجود دارد. با توجه به تاریخ دیرین باغسازی در ایران پیش از اسلام واژه ی باغ اسلامی به نظر دقیق نمی رسد.



از آرشیو وبلاگ قبل در بلاگفا، نوشته شده در تاریخ بیستم خرداد89.

نظرات (0)
نام :
ایمیل : [پنهان میماند]
وب/وبلاگ :
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)