دستم نمی رسد که  در آغوش گیرمت

ای ماه با که دست در آغوش می کنی؟

امیر هوشنگ ابتهاج

از معیارهای ارزش گذاری بر هر زبانی،آثار به نگارش درآمده به آن زبان می باشد.از پشتوانه های بسیار فاخر و ارزشمند زبان فارسی،از بزرگترین دلایل بقای زبان فارسی که سبب شده این زبان با وجود ضربه هایی که بر پیکر آن وارد آمده است همچنان بماند و یادگاری باشد برای ما ایرانیان از روزگار شکوهمندی که پس پشت نهاده ایم،شاهنامه ی فردوسی است.به تعبیر دکتر غلامحسین یوسفی در کتاب چشمه ی روشن " حماسه ی فردوسی-بر خلاف آنچه نا آشنایان می پندارند-فقط داستان جنگ ها و پیروزی های رستم نیست بلکه سرگذشت ملتی است در طول قرون و نمودار فرهنگ و اندیشه و آرمان های آنهاست.برتر از همه کتابی است در خور حیثیت انسان.یعنی مردمی را نشان می دهد که در راه آزادگی و شرافت و فضیلت،تلاش و مبارزه کرده،مردانگی ها نموده اند و اگر کامیاب شده یا شکست خورده اند حتی با مرگشان آرزوی دادگری و مروت و آزادمنشی را نیرو بخشیده اند."

در اینجا داستان "کاوه ی آهنگر" را به اختصار و به همراه گزیده هایی از کتاب چشمه ی روشن دکتر غلامحسین یوسفی مرور می کنیم.(نثر دکتر یوسفی آنقدر روان،زیبا و جذاب است و نقد او دقیق و سنجیده که با وجود اینکه مطلب کمی طولانی می شود و به نوعی از حوصله ی ژانر وبلاگ نویسی بیرون می شود اما نتوانستم به خلاصه ی گزیده ها اکتفا کنم.)

"راست است که رستم، قهرمان فردوسی و مظهر بسیاری از پسندها و آرزوهای ملت بوده،اما از او بسیار سخن رفته است.از این رو،جا دارد در این صفحات چهره ی دلپذیر کاوه نموده شود،یعنی مردی زحمتکش و سالخورد و گوژپشت،اما دلیر و با همت که نه فقط با دست پینه بسته ی خود استشهادنامه ی ستایش ضحاک را از هم درید و زیر پای افکند بلکه جنبش وی،این پادشاه جفاکار را از تخت به بند کشید-.در نظر اهل معنی،درخشندگی و شکوه سیمای کاوه،از دیگر قهرمانان حماسه ی فردوسی اگر بیشتر نباشد،کمتر نیست.

...و چون در اساطیر ملل دیگر،نظیری از برای این داستان نمی توان یافت،جلوه ی خاصی پیدا می کند.

در حماسه ی قومی ایران...ستایش دادپیشگی و تاکید بر دادگری،فرآوان است و داستان کاوه ی آهنگر یعنی تلاش ملت به منظور طرد ظلم و فساد و تباهی نابکاران جورپیشه و استقرار عدالت و حمایت از مردم زحمتکش و محروم،در این منظومه مقامی خاص دارد.

ضحاک،معرب اژی دهاک(=اژدها)،در داستانهای ایرانی،مظهر خوی شیطانی است و زشتی و بدی.در اوستا،موجودی است سه پوزه ی سه سر شش چشم،دیو زاد و مایه ی آسیب آدمیان و فتنه و فساد."

جمشید فرمانروای ایران است و پادشاهی است صاحب دانش که در جهت پیشرفت کشورش می کوشد اما پس از سالها بتدریج بر خویش غره می شود و اینطور ادعا می کند که:"مرا خواند باید جهان آفرین" و بدین ترتیب به تعبیر فردوسی به کیفری سخت گرفتار می آید. ضحاک با کمک نامجویانی که به گردن کشی می پردازند،وی را از قدرت به زیر می آورد و جمشید می گریزد و سپس پس از سالها که ضحاک وی را به چنگ می آورد به اره به دو نیم می کند.ضحاک چندین بار فریب ابلیس را می خورد. بدین شکل که در ابتدا با موافقت وی،ابلیس "مرداس"-پدر ضحاک-را که مردی پاک دین است از پای در می آورد تا ضحاک به پادشاهی برسد.سپس ابلیس بار دیگر در لباس خوالیگری(آشپزی) خورشهای حیوانی به ضحاک میخوراند تا خوی بدی را در وی بپروراند.و آنگاه بر اثر بوسه زدن ابلیس بر دوش ضحاک،دو مار از کتف او می روید و مایه ی رنج و ناراحتی وی می شود.بار دیگر ابلیس در لباس پزشک بر ضحاک حاضر می شود و جهت تسکین درد ضحاک تجویز می کند که مارها را با مغز سر آدمیان سیر نگاه دارند.

ادامه دارد...

به خواب دیدم که در میانه ی کویر دروازه های شهری بر من گشوده شد و چون پا اندرون نهادمی،مرده شدم و به هیئت اثیری مردمان آن دیار در آمدمی.مردگانی بخشنده بودند و چون مرا به دیار خویش غریب یافتند،جامه هایی از همان دست که بر تن داشتند،بر من بپوشیدند که بالا تنه را به تمامی بپوشانید چنانکه حتا تار مویی از سر هویدا نماندی و پایین تنه را هیچ به بر نداشتیم و گفتند که فرمان خدایان است که اینگونه جامه بر تن کنیم.

در میانه ی شهر رودی جاری بود از زباله های اتمی و ماهیگیران بر لب رود اورانیوم غنی شده صید نمودندی که همانا قوت غالب مردمان شهر را تشکیل بدادی.آسمان شهر سخت دژم بودی و سیاه و چند جای سوختگی همانند آن که از آتش سیگار باشد بر جبین آسمان شهر بدیدمی که بر روی آنها کلمات خورشید،ماه و ستاره خالکوبی آمده بودی و زمین شهر به برکت انفجارهای اتمی که در باغهای گلابی قریه ی مجاور انجام آمدی،روشنایی یافته بود.

در شهر به سیاحت مشغول آمدم.زنان را دیدم که در طرحی داوطلبانه برای حفظ امنیت اجتماعی شهر و شهروندان،هر روز چند نوبت بسته به توان خویش،به بیمارستانهای سیار در سطح خیابانها مراجعه بنمودندی و مغز سر خویشتن را دیالیز بنمودندی و بدینسان عادت ماهیانه به کلی از آنها دور گشته بودی و جملگی به غایت رستگار آمده بودند.به دریوزه ای رسیدم،گفتندم که از فرمان خدایانش سر باز زده،موی سر را عریان نهاده و به نفرین خدایان گرفتار آمده بود.شهر را کوی و برزن در به در همی می گشت و استامینوفن گدایی بنمودی.اشعاری ملحدانه بخواندی و با صدایی بس نا پسند و کفر آلوده.چون مرا بدان دیار غریب یافت،سر در دنبال من نهاد و بلندتر همی می خواند:

دریغا آفتاب-

الهه ی یگانه ی هسته شکن روز آفرین

بارور خداوندگار اعجازگر انرژی صلح آمیز در وجود آورده

صداقت پیشه ی زندگی ساز

شب ستیز آشکار شونده

نوید بخش رسوایی بمبهای اتم

آفتاب:

"حق مسلم ما"

همی سعی در گریز کردمی و روی در گوشه ی عافیت داشتمی از آن افریط کفرگوی که به ناگه تلفن به زنگ در آمدی و از آن کابوس دهشتناک برهانید مرا.کامبیز بود که بگفتی کجایی پسر چرا دیر بنمودی؟و من در یاد آوردم همی که با دوستان قرار داشتمی.در دم لباس بپوشیدمی و به میدان نقش جهان برای دیدار ریاست جمهور بشتافتم.

گیلبرت سیاستمدار معروفی ست که در کشاکش رقابتهای سیاسی برای کسب مقام نخست وزیری همسر خود آنجلا را در یک سانحه ی تصادف رانندگی از دست می دهد.گیلبرت بی مبالاتی آنجلا را در هنگام عبور از خیابان سبب کشته شدن او می داند.آنجلا یک منشی به نام سیسی میلر داشته که بسیار به او علاقمند بوده است.وی پیش از مرگش برای سیسی سنجاق سینه ای به عنوان هدیه خریده و حالا پس از مرگش گیلبرت بناست این هدیه را به سیسی تحویل بدهد.پیش از رسیدن سیسی،گیلبرت دفترچه ی خاطرات همسرش را که در واقع تنها ارثیه ایست که برای او بجا گذاشته است مرور می کند.آنجلا هرگز در زمان حیاتش به گیلبرت اجازه نمی داده که به این دفتر دست بزند.گیلبرت قبل از مرور دفتر از همسرش به عنوان زنی مسوول و منظم یاد می کند و نیز به خاطر می آورد که به علت مشغله ی زیاد او کمتر در خانه و نزد همسرش بسر میبرد.به یاد می آورد که چون آنها فرزندی نداشتند آنجلا از او می خواهد که به وی اجازه دهد تا به کاری مشغول شود.آنجلا در دفترش از سخاوت گبلبرت می نویسد که با مهربانی به این تقاضای او پاسخ مثبت می دهد.وی در مورد روزی که راجع به کارش با گیلبرت صحبت میکند چنین می نویسد:"...اما این خودخواهی است که با وجود مشغله ی فکری زیادی که دارد با مسائل کوچک زندگی خود مزاحمش بشوم.وانگهی به ندرت اتفاق می افتد که شبی را با هم تنها باشیم."گیلبرت به یاد آنروز می افتد و اینکه چقدر آنجلا به زیبایی از شرم سرخ شده بود.در همین حین سیسی برای گرفتن هدیه ای که آنجلا برای وی بر جا گذاشته وارد می شود.سیسی که هنوز در مرگ برادرش سوگوار است،از مرگ ناگهانی آنجلا نیز بسیار انوهگین است بطوریکه قادر به تسلط بر احساسات خود نیست و بالاخره پس از گرفتن سنجاق سینه خانه را ترک می کند.گیلبرت به خواندن دفترچه خاطرات آنجلا ادامه می دهد و از کنار هم گذاشتن جزییات پی می برد در غیبتهای شبانه ی او،فردی به نام ب.م به دیدن آنجلا می آمده است و این ملاقاتها چندین بار تکرار شده است.ب.م که دلباخته ی آنجلا بوده است با اصرار از او می خواهد که شوهرش را ترک کرده و با او ازدواج کند.آنجلا از او می خواهد که وی را فراموش و ترک نماید،اما با تهدید ب.م روبرو می شود.از جزییات خاطرات چنین بر می آید که مرد بخاطر آنجلا دست به خودکشی زده و خود را زیر ماشین می اندازد.پس از مرگ وی آنجلا که همچنان به علت مشغله ی شوهرش از محبت و توجه وی محروم است خلاء عشق ب.م را بیش از پیش احساس می کند به طوریکه تصمیم می گیرد به معشوقش بپیوندد و به همان شکل از پیاده رو به خیابان می پرد و خودکشی می کند.گیلبرت که اکنون پس از خواندن تنها هدیه و میراثی که همسرش برای وی بجا گذاشته است با تلخی حقیقت روبرو شده است و دریافته است که این زندگی به ظاهر آرام و سعادتمندانه در حقیقت سوءتفاهمی بیش نبوده است،با غروری زخم خورده به سیسی تلفن می کند و هویت ب.م را که ظاهرن با سیسی ارتباطی داشته است جویا می شود.گیلبرت در میابد که معشوق همسرش همان برادر سیسی میلر بوده است.

(ارثیه اثر ویرجینیا وولف)

پ.ن:استاد بزرگوارم خانم هلن اولیایی در کتابشان بنام"داستان کوتاه در آینه ی نقد" نقدی به نام "یادگار شوم" بر این داستان نگاشته اند.

به مناسبت روز معلم دعوتمان کردند، بردند از خلوص در نماز و ایمان واقعی و تولد علی بن ابیطالب و کشته شدن حسن بن علی به دست زنش و واقعه ی عظیم کربلا و مطهری که اولین کسی بوده که به ما یاد داده چگونه با همسرمان رفتار کنیم و همان که به ما یاد داده اگر دختر سه ساله مان یک سوال سخت فلسفی پرسید چگونه جوابش را بدهیم و اینکه به دانشجو نباید بیخود نمره داد و نرخ بیکاری و فارغ التحصیلان بیکار دانشگاهها و روشهای تقلب دانشجویان و خیلی چیزهای دیگر که به لطف سرویس پیام کوتاه نشنیدم برایمان گفتند و گفتند و گفتند و هر چقدر هم حسن اکلیلی با آن یکی دیگر که اسمش را فراموش کردم زور زدند نتوانستند از آن حال که بعد از سخنرانیهای بی امان بزرگواران پیدا کرده بودیم درمان بیاورند.قرآن جایزه گرفتیم و مورد تقدیر و ستایش واقع شدیم و شام خوردیم که البته بهترین قسمت برنامه بود! و بعد هم غر و لند کنان راهی منزل شدیم.اما جالب ترین اتفاق امشب برای من دیدن دیوانه ای بود در اتوبوس که میزد و میرقصید و آواز میخواند!خودش را نمره ی بیست همه ی خوانندگان دنیا میدانست. ازعینک من پرسید و اینکه فرد کناری من اصالتن لُر است و چه سبیل خوشگلی دارد و نوشابه تعارفمان کرد و برایم گفت که توی عروسیها میبرندش که برقصد و میگویند که چون از زحمت بالا خانه راحت است خوب میتواند برقصد! و می خندید و چه خنده های جانانه ای و میخواند:"بیا پیشم، بیا پیشم"!بعد هم پیاده شد و به راننده گفت که دفعه ی بعد بلیتش را خواهد داد! و من از خنده هایش احساس کردم گویی چیزی ته دلم وول میخورد!احساس سر خوشی میکردم و فکر کردم چه دنیایی دارد دیوانگی!

سفر کوتاهی به بختیاری داشتم که دلیل نوشته ای کوتاه درباره ی ایل و تبار بختیاری ساکن در این منطقه شد.منطقه ای که گفته میشود خاستگاه یکی از اصیل ترین نژادهای ایران است.البته در مورد ایل بختیاری نظریات ضد ونقیضی وجود دارد.به طور کلی یک دسته آنها را ایرانی الاصل میدانند و دسته ای دیگر آنها را غیر ایرانی میدانند.گیرشمن در کتاب تاریخ ایران از آغاز تا اسلام اینطور بیان میکند که مهاجرت قوم آریا از سرزمینهای شمالی سبب شد که شاخه ای از این قوم به این منطقه آمده و پایه های تمدن چند هزار ساله ی ایلامی را بنیان نهادند.آنها یافت شدن ابزارهای سفالی و گلی را در این منطقه شاهدی بر این ادعا میدانند.

"اصالت بختیاری"اینطور مینویسد که لوریمر یکی از مستشرقین که به مطالعه ی زبان و لهجه ی بختیاری پرداخته است،آنها را از نژاد پارس میداند که در سده های ششم و هفتم قبل از میلاد به این منطقه رفته و با ایلامیان درآمیخته و نژادی واحد را بوجود آورده اند.وی بر اساس مشخصات جسمی و روحی و عادات ایل بختیاری آنها را ایرانی الاصل میداند که پناهگاه کوهستانیشان آنها را از حمله ی اعراب مصون داشته است.

برخی زبان بختیاری را به زبان پهلوی دوره ی ساسانیان شبیه میدانند که از واژه های ترکی و عربی رایج استفاده نمیکند.همچنین لباس بختیاریان را به لباسهای زرتشتیان در دوره ی ساسانی شبیه میدانند.لباس مردان بختیاری از رنگهای سفید و سیاه استفاده میکند که به صورت ستونهایی در هم فرو میروند.نشریه الکترونیکی آریا ویج درباره ی لباس مردان بختیاری اینگونه ادعا میکند که "این لباس از آرامگاه کوروش الهام گرفته است.بدین صورت که چوغا یا چوخا: خطهای سفید نماد سپنتا مینو(دشمن اهریمن و شیطان و فرشته ی نیکی) رفته رفته به بالا میایند و خطهای مشکی که نماد انگره مینو(اهریمن و شیطان) است رفته رفته به پایین می آیند و این نماد پیروزی نیکی بر بدی است." درباره ی کلاه مردان بختیاری این نشریه عنوان میکند که بر سر سربازان(بختیاری)حکاکی شده بر دیوارهای تخت جمشید میتوان این کلاه را مشاهده کرد.

لباس زنان بختیاری بسیار زیباست.از رنگهای متنوع و شاد بهره میبرد.هنگامی که یک زن بختیاری با آن پوشش زیبا و رنگارنگ در میان دشت راه میرود گویی خرمنی از گلها را میبینی که در دشت میخرامد.یادم است اینجا در اصفهان تقریبن دو سال پیش نوعی از روسری مد شده بود که دخترها و خانمها اکثرن از آن استفاده میکردند که بسیار شبیه به روسری زنان بختیاری بود یا شاید هم اصلن از همان لباس الگو برداری شده بود.طرح گلهای زیاد و بسیار رنگارنگ.حتا این نوع روسری به سر دخترهای شهری زیباتر هم نمود میکرد! نشریه آریا ویج درباره ی لباس زنان بختیاری میگوید:"لباس زنان بختیاری به بسیاری از لباسهای قومهای اصیل مانند پارسهای شیراز و برخی از اقوام اصیل شمالی بسیار شبیه است.این لباس شامل مینا یا مینایی (نوعی مقنعه ی بلند) لچک (نواری از پارچه که روی آنرا با چیزهای درخشان و زرین مزین میکنند و بر پشت سر میاندازند) دامن غری (دامن بلندی که با چیزهای زرین مزین شده) لباس بالا تنه ی آنها هم شامل پیرهنی ساده و مزین به زر است.قدمت این لباسها بسیار کهن و مربوط به قبل از اسلام است."

اما دسته ای دیگر از نظرات بختیاریها را غیر ایرانی دانسته اند."اصالت بختیاری" اشاره میکند که : شیندلر آنها را غیر ایرانی میداند که تبارشان به ترکها و مغولها میرسد.او برای اثبات ادعای خویش به مقیاس جمجه ی سر آنها اشاره دارد که با ایرانیها تفاوت دارد.برخی نظرات ادعای یونانی الاصل بودن تبار بختیاری را دارند که همراه اسکندر مقدونی به ایران آمده اند و در کوهستانهای این منطقه سکنا گزیده اند. نیکزاد نویسنده ی محلی بختیاری پس از ذکر روایات مختلف نتیجه میگیرد که روی هم رفته بختیاریان از ایرانیان اصیل میباشند که زبانشان هم همان پهلوی است.

ناهار را در پیر غار خوردم و در کنار آبشار زیبایی که سالها پیش در آن روزگار خوب بگذشته نیز به اتفاق گروهی از دوستان دانشگاهم در اردویی که خودمان بر خلاف مخالفت شدید دانشگاه با برگزاری چنین اردوهایی ترتیب آنرا داده بودیم به آنجا رفته بودیم.سپس به سرچشمه ی زاینده رود رفتم.

تصویر ۱

تصویر۲

تونل شماره ی یک کوهرنگ که در سال 1332 توسط شاهنشاه وقت ایران افتتاح شده.تونلهای دیگری هم قرار بوده که احداث بشوند اما هنوز به بهره برداری نرسیده اند. ایده ی ایجاد تونل و بازگرداندن آبهایی که به سمت خوزستان جاری میشوند به زاینده رود، به زمان شیخ بهایی باز میگردد.حتا در آن زمان مشغول ایجاد آبراهی بدین منظور میشوند که به دلایلی(گویا پایان عمر شیخ بهایی) متوقف میماند.

امسال به لطف بارشهای خوب برف در کوههای بختیاری بهار کوهستان بسیار با نشاط و دیدنی بود.همه ی تن کوهسار  از آب شدن برفها خیس بود و چشمه های فراوان از زمین میجوشید.در حالیکه هوای شهرهای بزرگ مثل اصفهان رو به گرمی و آلودگی فصل بدون بارش میرود،هوای کوهستان بسیار تمیز و خنک بود.پایان روز از بین پیچ و خم کوهها و در امتداد زاینده رود،از لابلای مزارع و کشتزارها گذشتم و به سمت اصفهان باز گشتم.غروب کوهستان از جنس دیگریست.گویی غم انگیزتر است.وقتی لابلای کوهها خورشید گم میشود و همه جا زود به تاریکی مینشیند آدم احساس مغلوب شدن میکند.غروب را کنار دریا بیشتر دوست دارم.خورشید را تا لحظه ای که در افق ناپدید میشود میتوانی دنبال کنی.

تصویر۳

چند وقتی ست که زندگی حالش خوب نیست.به سر گیجه های مداوم مبتلا ست.راه که میرود تعادل ندارد.سرش روی گردن سنگینی میکند و افتان و خیزان،گم و گیج،بی هدف پرسه میزند.گاهی پلکهایش سنگینی می کنند و در حالتی تشنج گونه روی پیاده رو نقش زمین می شود.بعد در حالتی رعشه وار به خود میپیچد و کف بالا میاورد و دوباره در حالتیکه سیاهی چشمانش محو شده و سفیدی چشمانش پر خون است دستش را به دیوار میگیرد و با حالتی وحشت انگیز بر میخیزد.دور و برش را نگاه می کند و باز در همان حالت رعب انگیز شروع میکند به راه رفتن.شاید زیاد نوشیده. شاید هم زیاد نوشیده هم در قمار پسِ مستی همه چیزش را بر باد داده.شاید هم بعدش بد مستی کرده و عربده کشی و بعد هم با کسی گلاویز شده و چند ضربه ی کاری چاقو هم در گرده اش فرو رفته باشد.نمی دانم. اما همچنان در همان حالت نا هوشیاری که خون از هیکلش میچکد و کف از دهان و بینی اش بیرون میزند خودش را توی پیاده روی نیمه شب کشان کشان جلو میبرد و نمیدانم به کجا....

حال آدمها هم تعریفی ندارد.همه جای دنیا آدمها خسته شده اند.بی حوصله،خسته و تنها.آدمها همه جای دنیا تنها شده اند.تنها به قهو ه خانه ها میروند. قهوه ی تلخ سفارش میدهند.سیگار میکشند و از دردهاشان مینویسند.با هم حرف نمیزنند.خالی ومبهم به هم نگاه میکنند.گاهی با ترس.تنها زاییده میشوند.تنها زندگی میکنند.تنها جان میکنند. تنها بسکتبال بازی میکنند و تنها و تنها و تنها.بعد هر از چند گاهی یکیشان که از شنیدنهای مداوم سکوت به جنون میافتد میرود یک اسلحه ی نه میلیمتری و یک قطار فشنگ میخرد و میرود توی کلاس دانشگاهش و همه را به گلوله میبندد و بعد هم فشنگ آخری را توی شقیقه ی خودش میچکاند و تمام....

ماجرای تصویر را در اخبار یاهو بخوانید

به دور و برم که نگاه میکنم زیادند. تصادفهایی که روزگار در گذارش همراهمان کرده.اما آن روزها...آن روزها دورند که از شوق شکفتن دانه ای آدمها شاعر می شدند...

 از خیال خشکیده ی نشاها- با خود رو راست تر که باشم،از توهم وجود نشاها امید گندمزار نمیتوان داشت.آنکه میبینم سراب است.فریب گند زاران....ایمان می آورم دیگر.اینجا صحرا ست....

برای دوستی به معنای کامل که از من دور است.اما خاطره اش همیشه با من.برای پویان:

شعر از الفرد لرد تنیسون(۱۸۹۲-۱۸۰۹

برگردان:فرزاد

یادواره

خانه ای سیاه،که بار دیگر در کنارش می ایستم

اینجا در خیابان نا مطلوب ممتد

درگاههایی که قلبم بر آستانشان عادت به تپیدن کرده بود

چنان به سرعت،در انتظار دستی،

دستی که دیگر نمیتوان گرفت-

مرا نظاره کن،که نمیتوانم به خواب روم

و بسان موجودی شرمناک میخزم

هر سحرگاهی بر درگاه.

او اینجا نیست:در دور دستهاست

قیل و قال زندگی دوباره آغاز میشود

و هولناک از میان نم نم باران

روز تهی روی خیابان عریان میشکند.

با تشکر از همه ی دوستان خوبم که در مورد پمپ بنزین و نتیجه گیری آنتی فمینیستی آن نظر دادند.(با تقدیم یک گل سرخ که در سیستم بلاگ اسکای موجود نیست گویا!)

به نظر من خانمها تا زمانیکه خودشان از اتومبیل پیاده نمیشوند که بنزین بزنند نباید از حقوق مساوی با آقایان برخوردار باشند.

پ.ن1: در شرایط و جامعه ی فعلی.

پ.ن2: امیلی دیکنسون: خانمها تا زمانیکه کفشهای پاشنه بلند خود را در نیاورده اند نمیتوانند بدوند.